Ons Boere Se Trotse Geskiedenis

 

 

Boere Stories, Staaltjies en Kommando's

 


Carel van Heerden in die fleur van sy lewe.



Carel van Heerden in die fleur van sy lewe soos hy op kommando gelyk het. Die gedenkteken op die graf van Carel van Heerden in die Aberdeen begraafplaas. Dapper Aberdeense Boere held boet met lewe vir buit van perde.

Die graf van 'n onverskrokke jong man wat op 25-jarige ouderdom by 'n Boere kommando aangesluit het in die stryd teen die Engelse in die Anglo-Boere Oorlog, se graf kan vandag in die Aberdeen kerkhof besoek word.

Carel Petrus van Heerden is op 5 Desember 1875 op Grootdoornpan in die distrik Prieska gebore. Hy word as boerseun in die distrik Murraysburg groot en trek as negentienjarige saam met sy ouers na Aberdeen.

Soutpansberg.

In 1898 verhuis hy na die ZAR waar hy in die Soutpansberg boer.

Die teenwoordigheid van Boere magte verplig die Britse militêre owerheid om Aberdeen sterk met skanse, sandsakke, loopgrawe en hakiesdraad te versterk.

Krygswet maak die lewe vir die Aberdeners, veral die Republiek gesindes, nog verder baie onaangenaam.

Van Heerden kuier in Augustus 1900 by sy ouers op Aberdeen en die vervolging van vreedsame Aberdeners laat hom teen die Britse owerheid verset en rebelleer.

Toe 'n Boere kommando op 15 Januarie 1901 hom in Aberdeen se omgewing bevind, sluit Carel van Heerden en 'n aantal jong Aberdeners hulle by dié kommando aan.

Hy het hom sommer ook dadelik as 'n onverskrokke waaghals onderskei. Verskeie van sy makkers het ná die oorlog vertel dat Van Heerden graag met sy teenstanders handgemeen geraak het en verskeie Britse simpatiseerders met die vuis platgeslaan het.

Verder het hy sy karwats ook nie gespaar nie.

As gevolg van sy onverskrokke en roekelose dade het sy seniors hom verskeie kere berispe.

Van Heerden se kommando opereer in die noordwestelike deel van die Kaap Kolonie, maar in Januarie 1902 bevind dié kommandolede hulle weer in die Kaapse Middelland. Saam met Hugo, Rudolf en Van Rensburg dien hy onder genl. Malan.

Nadat kmdt. Rudolf tussen Richmond en Middelburg gewond is, word Van Heerden tot kommandant bevorder.

Enkele kommandolede het getwyfel of Van Heerden die leisels by Rudolf moes oorneem. Hulle het geredeneer dat hy as onverskrokke waaghals die lewe van sy kommandolede onnodig in gevaar sou stel.

In Mei 1902 bevind hy hom in die Camdeboo naby Aberdeen. Hy kom agter dat baie van sy kommandolede se perde moeg en in 'n swak toestand is. Hy was bewus van goeie perde op die dorp Aberdeen en verder wou hy ook 'n bekende perd, wat in besit van die Britse militêre mag was, vir homself hê.

Na verskeie versoeke stem genl. Malan in dat Van Heerden en sowat 100 man Aberdeen kan binneval en die perde buit. Dié dorp is egter swaar bewaak deur die Colonial Deence Force, Town Guards en lede van die 2nd Battalion Coldstream Guards.

Om 9 nm. op 18 Mei 1902 val Van Heerden die dorp binne. Die Britse bewaarders van Aberdeen was bewus van Van Heerden se planne en vuur uit alle rigtings op hom en sy manne. John Londt, een van Carel van Heerden se manne, word noodlottig gewond voor die deur van die NG kerkgebou.

Terwyl Van Heerden net buite dieselfde kerk is, tref 'n koeël die sneller van sy geweer wat 'n slagaar in sy bobeen afruk en hom laat doodbloei.

Met die uittrek uit die dorp kry Joseph Coetzee 'n skoot deur die skouer. Hy beswyk drie dae later aan die wond.

Duur betaal

Van Heerden se naakte lyk word in 'n stal naby die NG kerk tot vermaak van die Britsgesindes uitgestal.

Vier en vyftig perde, ook die een wat Van Heerden wou hê, word deur die Boere uitgebring.

Vir dié perde is daar dus duur betaal.

Vandag rus kmdt. Carel van Heerden in die Aberdeense kerkhof in 'n mooi graf in perseel nommer 730 met een van sy makkers langs hom. Hy was geliefd by almal wat hom geken het.

 

 

 

Ons Boere Se Trotse Geskiedenis

 

 

Boere Stories, Staaltjies en Gedigte