Ons Boere Se Trotse Geskiedenis

 

 

Boere Stories, Staaltjies en Kommando's

 


Dapper penkop veg ondanks liggaamsgebrek.

HENDRIK STEPHANUS (HENNA) ERASMUS was in st. 4 aan die Hor Jongenskool in Cradock toe genl. Pieter Kritzinger Kaapland aan die einde van 1900 met 'n guerrilla-kommando binnegeval het. Sy pa, ook H.S., was reeds deur die Engelse gevang en na die konsentrasiekamp in Port Alfred gestuur.
Henna het ondanks 'n liggaamsgebrek die skool teen sy ouers se wil ver
laat en hom by Kritzinger se kommando aangesluit. Hy het twee kort armpies net tot by die elmbo gehad met 'n paar kort vingertjies aan elke armpie. Nogtans was hy besonder sterk, 'n uithalerskut en uitstekende ruiter.
Twee of meer skermutselings het in die distrik Cradock plaasgevind waaraan van die bruin soldate nie wou deelneem as ``Duusman baas Henna'' ook sou deelneem nie.
In een van die gevegte is 16 of 17 soldate doodgeskiet. Dit is aan Henna toegedig, waaroor hy later ter dood veroordeel sou word.
Toe Kritzinger uit die Kolonie na die Vrystaat teruggedryf is, is Henna saam met hom en het hy in die Suidoos-Vrystaat geveg totdat genl. Jan Smuts Kaapland in September 1901 ingeval het.

Sy kommando het ook verskeie skermutselings in die Vrystaat gehad. Hulle het 'n keer oor Visierskerf in die distrik Ficksburg getrek of gevlug waar sy oudste seun en naamgenoot, Hendrik Stefanus Erasmus, later geboer het.
Terwyl Kritzinger-hulle oor die Oranjerivier probeer kom het om hulle by Smuts aan te sluit, het sy kommando die nag van 20 September 1901 onverwags op die slapende laer van die Lovat Scouts van Aliwal-Noord afgekom. Byna die hele Engelse kolonne is uitgewis, maar 'n kort daarna is Kritzinger se kommando self deur die Engelse vasgekeer en is talle burgers gevang, onder wie Henna.

Al die Kaapse rebelle onder die gevangenes is van moord aangekla. Henna is in Cradock ter dood veroordeel, maar deur lord Kitchener begenadig en na St. Helena verban. Hy het later graag vertel hoe hy sy vonnis ontvang het. Op die paradegrond in Cradock het hy nie sy helmet afgehaal toe die bevel gegee is nie. 'n Engelse offisier het dit afgestamp en dit het op die grond beland waar hy dit laat l het toe hulle weer tronk toe gemarsjeer het. Met 'n swaaistappie, soos in die Grahamstown Herald berig is, het hy die paradegrond verlaat. Die joernalis het die mening uitgespreek dat hy hopelik wel later ``tot sy sinne sou kom''.

N die oorlog het Henna 'n gesiene, welvarende boer op die plaas Present by Cradock geword. Hy is op 15 September 1915 met Johanna Hattingh, 'n onderwyseres van die distrik, getroud. Hulle het twee seuns en drie dogters gehad. N sy dood het sy jongste seun, Disiderius Hattingh, die boerdery op Present voortgesit.

 

Ons Boere Se Trotse Geskiedenis

 

 

Boere Stories, Staaltjies en Gedigte