Ons Boere Se Trotse Geskiedenis

 

 

Boere Stories, Staaltjies en Kommando's

 


LONG TOM ERNSTIG BESKADIG.

Hooflaer by Modderspruit, 14 Desember - Gedurende die nag van 7 tot 8 Desember het ons geweervuur bo-op Lombardskop gehoor. Dit is gevolg deur twee ontploffings, waarna dit weer stil geword het. Eers die volgende oggend het ons verneem wat gebeur het. Sowat 200 Kakies het 'n afdeling van die Pretoria-kommando, wat ons kanonstelling moes bewaak, bekruip en in die maanlose, stikdonker nag tot feitlik teen hulle beweeg voor een van ons brandwagte onraad bespeur het. Hy het op sy slapende makkers geskree om te vuur en 'n wilde skietery op die onsigbare vyand het gevolg.

Die Kakies het net enkele skote teruggeskiet voordat hulle offisiere luidkeels uitgeroep het ``Fix bayonets''. Dit was vir ons brandwagte te veel. Toe hulle hoor hoe die Kakies hulle bajonette op die voorpunte van hulle gewere vasklamp, het vrees Boer se kind beetgepak en het hulle holderstebolder gevlug. Die Britte het toe tot binne-in die kanonstelling gevorder en ons een Long Tom plus 'n houwitser met plofstof beskadig. Daarna het hulle teruggeval.

Intussen het 'n ander veel sterker Britse afdeling in 'n noordelike rigting uit Ladysmith teen ons stellings opgeruk. Die burgers was egter gereed en het hulle kort n dagbreek met kanon- en geweervuur teruggedryf. Na ons mening het die Britte swaar verliese gely, hoewel ons later verneem het net 3 Britte het gesneuwel en 21 is gewond. Aan ons kant is een burger dood en een gewond. Wat die Long Tom-kanon betref: sowel sy sluitstuk as die voorpunt van sy loop is beskadig. Hy is reeds per trein na Pretoria gestuur waar die ingenieurs by die spoorwegwerkswinkel glo gaan probeer om hom te herstel. Dit is ook maar goed dat die treine nou weer tot hier by Modderspruit loop, want anders sou dit etlike dae gevat het om die kanon met osse terug te sleep tot op Volksrust. Staatsprokureur Jan Smuts is hier in die hooflaer. Hy is uiters ontsteld oor die vernieling van die kanonne. Sowel hy as kommandant-generaal Joubert in die hospitaal op Volksrust en die regering in Pretoria skryf dit toe aan die growwe nalatigheid en pligversuim van die offisiere wat moes toesien dat die kop en die kanonne bewaak word. Wat Smuts betref moet kommandant Weilbach van die Heidelberg-kommando en die ander offisiere wat vir die debakel verantwoordelik was, geskors word en selfs gestraf word. Ons verneem dat die regering en die kommandant-generaal ook so voel.

Nog 'n aanval op 'n Boerekanon

Die Boere se gebrek aan waaksaamheid is die aand van 9 Desember weer aan die kaak gestel toe 'n Britse eenheid daarin geslaag het om 'n spoorwegbruggie tussen Glencoe en Wasbank te beskadig. Dit was vir generaal D.J.E. Erasmus 'n skok, maar hy het steeds feitlik niks gedoen om die wagte doeltreffender te maak nie. Gevolglik was hulle nie gereed vir die volgende Britse aanval, wat die aand van 10 Desember plaasgevind het nie. Die Britte se teiken di keer was ons kanonstelling op Vaalkop, noordwes van die dorp. Ons manne het hulle glad nie bemerk voordat hulle op die kruin was nie. Die soldate kon gevolglik weer ons kanonstelling beset. Die meeste van ons burgers wat die stelling moes bewaak, het toe eers wakker geword en skaamteloos gevlug. Die Britte was seker verbaas toe daar nie 'n kanon in die stelling was nie. Ons artilleriste het dit vroer die middag 'n ent weggeskuif en met 'n seil toegemaak. Na 'n ruk het die Britte dit egter gevind. Enkele artilleriste en brandwagte was by die kanon en is met bajonette deur die Britte buite aksie gestel. Daarna het hulle die kanon met plofstof beskadig.

Hierna het die Britte teruggeval. Die Boere was egter teen hierdie tyd almal wakker en het die Kakies van Ladysmith probeer afsny. Hewige skermutselinge het plaasgevind en tot met dagbreek voortgeduur voordat die Britte hulle weg na Ladymsith gevind het. Die gevolg was dat die Britte swaar ongevalle gely het, naamlik ongeveer 17 dood, 40 gewond en 6 krygsgevange geneem. Aan ons kant is 4 burgers dood, 5 gewond en 3 krygsgevange geneem. Die positiewe gevolg van hierdie episode is dat die waaksaamheid van die Boere merkbaar beter is. Waarnemende kommandant-generaal Schalk Burger het opdrag gegee dat meer skanse en slote by die kanonstellings gemaak word, en sien nougeset toe dat sy opdragte uitgevoer word.

 

Ons Boere Se Trotse Geskiedenis

 

 

Boere Stories, Staaltjies en Gedigte