Ons Boere Se Trotse Geskiedenis

 

 

Boere Stories, Staaltjies en Kommando's

 


Inname van Brandfort lewer ook komiese voorval op.

Die Brandfort-hospitaal waar onder andere Cor van Gogh, broer van die skilder Vincent van Gogh, opgeneem is.

DIE inname van Brandfort op 3 Mei 1900 het die Amerikaanse joernalis Frederic Unger een van die mees komiese oomblikke in die Boereoorlog besorg. Dr. Arnold van Dyk vertel.

REEDS op 23 Maart 1900 het die Engelse van hul basis by Glen die gebied by Brandfort verken. Die Boeremag was toe by Smaldeel saamgetrek. 'n Klein aantal burgers het met die 9de en 16de Lansiers slaags geraak, van wie vier gewond is en ses as krygsgevangenes aangehou is.
Op 26 Maart het die Transvaalse kommando's saam met die Vrystaters Brandfort beset. Van hier het hulle saam op 29 Maart deelgeneem aan die Slag van Karee onder leiding van genls. Tobias Smuts en Philip Botha. Nadat hul posisies hier ontruim is, het hulle na Brandfort teruggeval.

Die oggend van 3 Mei het De la Rey berig ontvang van die Britse opmars aan 'n wye front weerskante van die spoorlyn. Die berede mag was op die flanke geplaas met die oog om die Boere in te sluit.
Die Ierse korps het op 'n heuwel oos van Brandfort stelling ingeneem terwyl die Heidelberg-kommando 'n drietal koppies suidwes van die dorp beset het. Later het die Ierse korps hulle by 'n verdere drie koppies effens noord van die Heidelberg-kommando gevestig.
Van hier het hulle die berede infanterie van genl. Hutton 'n hele paar uur vertraag. Nadat die koppies deur die Britse artillerie gebombardeer is, het die Boere hul posisie die middag vroeg prysgegee.
Op die linkerflank het De la Rey se broer, Klein Adriaan, bevel gevoer. Op dié flank het die Ermelo-kommando dapper teenstand gebied. Hulle was gestasioneer op die oostelike punt van die Keeromsberg suidoos van Brandfort, terwyl die Wakkerstroom-kommando die westelike punt beset het.

Klein Adriaan is hier gewond en die kommando's is ook later deur die groot oormag berede soldate asook die voet volk teruggedwing. Omstreeks 16:00 was genl. De la Rey verplig om sy sentrum as versterkings na die Boere flanke te stuur, waarna die stelling by Brandfort feitlik onhoudbaar geword het. Hierop het hulle die stelling by Brandfort verlaat en teruggeval tot by die Vetrivier.
Die Engelse mag het bestaan uit die 11de divisie van genl. Pole-Carew wat links van die spoorlyn opgeruk het, met die 7de divisie van genl. Tucker regs van die spoorlyn.
Frederic William Unger was 'n Amerikaanse joernalis vir die Daily Express in Londen en gee 'n beskrywing van die inname van Brandfort. Volgens hom is hy die eerste mens wat 'n kamer in die Free State Hotel in Brandfort bespreek het. Hy het geprobeer om die Transvaalse vlag wat bokant die Rooikruis-hospitaal gewapper het, as aandenking te bekom. Die vlag is reeds deur 'n Engelse offisier ``bespreek''.

Nadat hy sy kamer bespreek het, is die kamer egter later deur lord Roberts en sy staf gekommandeer en Unger moes buite in die tuin van die hotel die nag deurbring. Hy beskryf 'n komiese voorval wat hom groot genoegdoening verskaf het.
Die volgende oggend het die hertog van Westminster in die donker een van die nag emmers omgeskop. Volgens Under was dit sowel die aristokrate as Roberts en sy staf se verdiende loon en het dit aan hom en sy kollegas groot vermaak verskaf.

Cor van Gogh was die broer van die wêreldberoemde kunstenaar Vincent van Gogh. Vroeg in 1900 het hy hom by die vrywilligerskorps aangesluit en op 12 April is hy in die omgewing van Brandfort of in die dorp oorlede. Volgens sy doodsertifikaat blyk dit dat hy ten tyde van 'n koorsaanval selfmoord gepleeg het. Dit is nie duidelik waar hy begrawe is nie, maar dit is moontlik in een van drie ongemerkte grafte in die Brandfort-begraafplaas.

 

Ons Boere Se Trotse Geskiedenis

 

 

Boere Stories, Staaltjies en Gedigte